BLOG

პროლოგი ბოდიშის შემდეგ

ექსკლუზიური ინტერვიუ დავით თევზაძესთან

,,GEO NEWS”-ის სტუმარია დავით თევზაძე – ადამიანი, რომელიც აფხაზეთს არა რუკაზე შემოსაზღვრულ ტერიტორიად, არამედ საკუთარ ხერხემლად მიიჩნევს. ის ერთდროულად აფხაზიცაა და ქართველიც, ცოცხალი ხიდი, რომელზეც ორივე მხრიდან ცეცხლი გახსნეს.

 ამიტომ, როდესაც პოლიტიკოსები „ბოდიშის“ სცენოგრაფიას აწყობენ, თევზაძის ხმა არ არის მორიგი „პრეს-რელიზი“. ეს არის ადამიანის ხმა, რომელმაც ნახა, როგორ იქცა სისხლისმიერი ნათესაობა სისხლიან ნაპირად.

 „GEO NEWS“ შეეცადა, მასთან თამაში წესების გარეშე ეთამაშა – ჯოისისეული ლაბირინთებით, შექსპირისეული ფატალიზმითა და კორტასარისეული ეჭვით : ხომ არ არის ჩვენი სიმართლე მხოლოდ კარგად მოყოლილი ტყუილი ?

-ბატონო დავით, დღეს „ბოდიში“ ყველაზე გაცვეთილი ვალუტაა. ზოგისთვის ეს ისტორიული კათარზისია, ზოგისთვის კი – ცუდად დადგმული პიესა მოსკოვის კულისებიდან. თქვენ როგორ კითხულობთ ამ გზავნილებს ?

-როგორც მე ვხედავ, რუსეთის პრეზიდენტისა და საქართველოს ხელმძღვანელობის ეს „დუეტი“ უფრო ხალხის ნების პრეზუმფციას ჰგავს. ბოდიში ? ეს სიტყვა დღეს მხოლოდ იმათთვისაა წონადი, ვინც პირდაპირ დაზარალდა, აფხაზებისთვის და იმ მცირე წრეებისთვის, ვინც სისხლით ნათესაობა პოლიტიკურ სიგიჟეზე მაღლა დააყენა.

ტერიტორიული მთლიანობა და ლტოლვილები, ეს ის „წმინდა ძროხებია“, რომლებსაც ყველა პოლიტიკოსი ეფერება. არის თუ არა აფხაზეთი დღეს საქართველო, თუ ეს მხოლოდ გეოგრაფიული ნოსტალგიაა ?

აქ ჯოისი ალბათ იტყოდა : ჩვენ ვეძებთ ერთ სიტყვას – „ტერიტორიას“, მაგრამ სინამდვილეში ადამიანების მეხსიერების ნამსხვრევებს ვაგროვებთ.

ფაქტია : აფხაზეთში მცხოვრები აფხაზები იმ მიწის ნამდვილი ბატონ-პატრონები არიან. ეს რეალობაა, რომელიც სისხლით დაიწერა.

საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა ჩვენი კრედოა, „წითელი ხაზი“. მასზე უარის თქმა ღალატის ტოლფასია, მაგრამ დააკვირდით თაღლითურ სქემას : არ შეიძლება ქვეყნის სახელით ცალმხრივად მოლაპარაკება, ისტორიების გამოგონება და მერე თითის რუსეთისკენ გაშვერა, როცა გეგმა ჩაიფუშება.

ფორმულირება უნდა იყოს სიკვდილივით ზუსტი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ნებისმიერი ულტიმატუმი მხოლოდ ფარსია. თუმცა, ახლა რომ ვამბობ „სიკვდილივით ზუსტიო“, ჩემს თავშივე ჩნდება კორტასარისეული ეჭვი, ხომ არ არის თავად ეს „სიზუსტე“ ჩვენი უძლურების ნიღაბი ?

 -თქვენს რიტორიკაში სამეგრელო განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს. რატომ გგონიათ, რომ ეს რეგიონი „საქართველოს საკურთხეველზე“ მსხვერპლად შეწირული ინტერესების გამო უკმაყოფილოა ?

-სამეგრელო ყველაზე მდიდარი რეგიონია, რომელსაც შეუძლია არსებობა ყოველგვარი „ზემოდან“ დახმარების გარეშე. მაგრამ სამეგრელო დღეს უკმაყოფილოა. რატომ ? იმიტომ, რომ სანამ სხვა ქვეყნებს „ძმურ გულს“ შევთავაზებთ, საკუთარ ხალხს უნდა ჩავხედოთ თვალებში.

სად არის ის ერთიანობა, რომელზეც ასე ტკბილად მღერიან ? გულისამაჩუყებელი ლექსები და მომაჯადოებელი ცეკვები – ეს ვიტრინაა. რეალობა კი ციხეებშია, სადაც ჩვენი „კავკასიური ადათი“ ჯერ კიდევ ფეთქავს. ჩვენ სიმღერებით ვამაყობთ, მაგრამ ნამდვილ ისტორიას ჩურჩულით ვყვებით. იქნებ სწორედ ეს ჩურჩულია ჩვენი ერთადერთი გულწრფელი ენა ?

 -თქვენ პირდაპირ ადანაშაულებთ თემურ ალასანიასა და გარკვეულ ჯგუფებს აფხაზეთის ტრაგედიის „პროდიუსერობაში“. ეს სკანდალური დიაგნოზია თუ პირადი ანგარიშსწორება ?

-ვინ არის მოღალატე ? ეს კითხვა ჰაერში კიდია. მე ჩემს წილ პასუხისმგებლობას არ გავურბივარ, თუ აფხაზეთში გამლანძღავენ, ამას ჩუმად მივიღებ. მაგრამ რაც შეეხება ალასანიას – ყველაფერი გაცილებით ადრე დაიწყო, ვიდრე ომის პირველი გასროლა გაისმოდა.

გახსოვთ საბჭოთა ოთხმოციანების ფილმი „კანონიერი ქურდი“ ? იქ აფხაზი ქურდი სახლში იწვევს ქართველს და კლავს. ეს იყო გლობალური დრამატურგიის ნაწილი, რომელიც ჩვენს ტვინებში ილექებოდა. თემურ ალასანია – კგბ-ს ოფიცერი, რომელიც ამერიკულმა გარკვეულმა ჯგუფებმა „დაიმორჩილეს“ , გახდა ამ „დიდებული შეთქმულების“ რეჟისორი. ქართველი პოლიტიკოსები კი მხოლოდ პაიკები იყვნენ მის ხელში. მან იყიდა ყველაფერი : ინტელიგენცია, რეჟისორები, ექიმებიც კი, რომლებიც ორი წელი გაჰყვიროდნენ სააკაშვილის სიკვდილზე.

ალასანიამ აფხაზეთი გადაუღებელი ფილმის ნაწილად აქცია, რათა გზა გაეკვალა თავისი ინტერესებისათვის. ის, რასაც ადრე უარყოფდა, დღეს მისი ღია აღსარებაა – ის ომისკენ მოგვიწოდებს. ეს მისი საბოლოო დაცემაა. ის პასუხს აგებს ყოველი დაღუპული ადამიანისთვის. და როცა ვამბობ „პასუხს აგებს“, ჩემსავე ხმაში მესმის ირონიული კითხვა : ნუთუ, მართლა გვჯერა, რომ ამ სამყაროში ვინმე ოდესმე პასუხს აგებს ? თუ ეს მხოლოდ ჩვენი მორიგი ლიტერატურული ნუგეშია ?

დავუბრუნდეთ მომავალს – თუკი ის არსებობს. არის თუ არა რეალურად შერიგების შანსი, თუ ეს მხოლოდ ლამაზი ფინალია ფილმისთვის, რომელიც არასდროს დასრულდება ?

ბოდიშის მოხდაზე საუბრისას, ზოგმა „ოთხზე ცოცვა“ წარმოიდგინა. სწორედ იქ არის მათი ადგილი ! აფხაზებზე კი ერთს ვიტყვი : ამ ხალხს ვერავინ აჯობებს თავისი სულიერი სიმტკიცით.

ჩემი სურვილი ? მინდა, აფხაზეთის სანაპიროზე ეთნიკური აფხაზები ცხოვრობდნენ, აყვავებულ და ბედნიერ მხარეში. მინდა იქ აშენდეს უნივერსიტეტი, სადაც სტუდენტები მთელი მსოფლიოდან ჩამოვლენ კავკასიის შესასწავლად. და იქნებ მაშინ, როცა ეს ახალგაზრდები გვკითხავენ : „რატომ ხოცავდით ერთმანეთს“ ?, ჩვენ მოგვიწიოს სიმართლის თქმა. ეს სიმართლე კი, შესაძლოა, იყოს პირველი ნაბიჯი შერიგებისკენ.

თუმცა, იქნებ ეს უნივერსიტეტიც მხოლოდ ჩემი ფანტაზიის ნაყოფია, როგორც კორტასარის „ცისფერი ყვავილები“ ? იქნებ ჩვენ უბრალოდ გვიყვარს ლამაზი დასასრულების გამოგონება, რათა დღევანდელი სიცარიელე შევავსოთ ?

 -ამ ყველაფრის გათვალისწინებით ქართულ-აფხაზური პრობლემის გადაჭრის რა გეგმა გაქვთ ?

-კონფლიქტის ტრანსფორმაციის პროცესში კრიტიკულად მნიშვნელოვანია პირდაპირი კომუნიკაციის დამყარება იმ სუბიექტებს შორის, რომელთაც უშუალო მონაწილეობა მიიღეს შეიარაღებულ დაპირისპირებაში. სწორედ ამ ადამიანებმა უნდა გამონახონ შინაგანი რესურსი და ნება, რათა საფუძველი ჩაუყარონ დიალოგს, თუნდაც თავდაპირველად ეს მოხდეს ნეიტრალურ ტერიტორიაზე და არაფორმალურ გარემოში.

ასეთი შეხვედრები საშუალებას მოგვცემს, გადავლახოთ ფსიქოლოგიური ბარიერები და დავიწყოთ საუბარი უშუალოდ დაპირისპირებულ მხარეებს შორის, ყოველგვარი შუამავლების ინტერპრეტაციის გარეშე.

ამასთანავე, პრაგმატული იქნება მსგავსი ფორმატის განხილვა ისეთ ლოკაციებზე, როგორიცაა, მაგ: დაგომისი.

რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე დიალოგის გამართვა უზრუნველყოფს მოსკოვის ჩართულობის განცდას და მის „თანამონაწილეობას“ სამშვიდობო პროცესში, რაც მნიშვნელოვანია რეგიონული გეოპოლიტიკური ბალანსის გათვალისწინებით. ეს ფორმატი შექმნის სტაბილურ პლატფორმას გრძელვადიანი სამშვიდობო არქიტექტურის ასაგებად.

უშუალო მებრძოლებმა უნდა გაკაფონ გზა შერიგებისკენ – ფსიქოლოგიურად და პოლიტიკურად საკმაოდ ძლიერი არგუმენტია. ვინც ომის ფასი იცის, მან ყველაზე უკეთ იცის მშვიდობის ფასიც.

ირაკლი კერესელიძე

Абхазия:

Грузинским и абхазским воинам следует встретиться лицом к лицу и начать диалог.

Пролог после Извинения

Интервью с Давидом Тевзадзе

Предисловие

 Сегодняшний гость интервью – Давид Тевзадзе, человек, который рассматривает Абхазию не как территорию, обозначенную на карте, а как свою собственную опору. Он одновременно абхазец и грузин, живой мост, обстреливаемый с обеих сторон.

 Поэтому, когда политики создают сценографию Извинения , голос Тевзадзе , это не очередной «пресс-релиз». Это голос человека, который видел, как кровное родство превратилось в кровавый берег.

 „GEO NEWS” пытался играть с ним в игру без правил — с джойсовскими лабиринтами, шекспировским фатализмом и сомнением Кортасара : разве наша правда — это не просто хорошо рассказанная ложь ?

Господин Давид, сегодня Извинения — это самая изношенная валюта. Для кого-то это историческая катарсис, для других — плохо поставленная пьеса из-за кулис в Москве. Как вы интерпретируете эти послания ?

-На мой взгляд, этот «дуэт» российского президента и грузинского руководства больше похож на презумпцию воли народа. Простите ? Это слово сегодня имеет смысл только для тех, кто непосредственно пострадал, для абхазов и для тех узких кругов, которые ставят кровное родство выше политического безумия.
Территориальная целостность и беженцы — это те «священные коровы», которые ласкают все политики. Абхазия сегодня – Грузия, или это просто географическая ностальгия ?

Здесь, вероятно, сказал бы Джойс : мы ищем одно слово – «территория», но на самом деле собираем фрагменты человеческой памяти.

Дело в том, что абхазцы, живущие в Абхазии, – настоящие хозяева этой земли. Эта реальность написана кровью.

Территориальная целостность Грузии – наше кредо, «красная линия». Отказ от неё равносилен предательству. Но посмотрите на эту мошенническую схему: нельзя вести переговоры в одностороннем порядке от имени страны, выдумывать истории, а затем указывать пальцем на Россию, когда план рушится. Формулировка должна быть точной, как смерть. В противном случае любой ультиматум – просто фарс.

Однако, теперь, когда я говорю «точной, как смерть», в моей голове возникает сомнение, подобное сомнению Кортасара: не является ли эта «точность» сама по себе маской нашего бессилия ?

 -Самегрело занимает особое место в вашей риторике. Как вы думаете, почему этот регион недоволен интересами, принесенными в жертву на «алтаре Грузии» ?

-Самегрело – самый богатый регион, который может существовать без какой-либо помощи «сверху». Но сегодня Самегрело недоволна. Почему ? Потому что, прежде чем предложить другим странам «братское сердце», мы должны посмотреть в глаза собственному народу.

Где то единство, о котором так сладко поют? Душераздирающие стихи и чарующие танцы – это показуха. А реальность – в тюрьмах, где наша «кавказская традиция» всё ещё взрывается. Мы гордимся своими песнями, но правдивую историю рассказываем шёпотом. Может быть, этот шёпот , наш единственный искренний язык ?

 -Вы прямо обвиняете Темура Аласанию и определённые группы в «создании» трагедии в Абхазии. Это скандальный диагноз или личная вендетта ?

Кто предатель ? Этот вопрос висит в воздухе. Я не буду уклоняться от своей доли ответственности, если меня будут оклеветать в Абхазии, я приму это молча. Но что касается Аласании – всё началось гораздо раньше, ещё до первого выстрела войны.

Помните советский фильм восьмидесятых «Вор в законе» ? Там абхазский вор приглашает грузина к себе домой и убивает его. Это было частью глобальной драматургии, которая запечатлевалась в наших умах. Темур Аласания, офицер КГБ, «порабощенный» некоторыми американскими группами, стал руководителем этого «грандиозного заговора». Грузинские политики были всего лишь пешками в его руках. Он скупал всё: интеллигенцию, режиссёров, даже врачей, которые два года кричали о смерти Саакашвили. Аласания превратил Абхазию в часть неснятого фильма, чтобы проложить путь для своих интересов. То, что он отрицал раньше, теперь открытое признание — он призывает к войне. Это его окончательное падение. Он несёт ответственность за каждого умершего. И когда я говорю «несёт ответственность», я слышу в собственном голосе ироничный вопрос: неужели мы действительно верим, что кто-либо в этом мире когда-либо будет нести ответственность ? Или это всего лишь ещё одно литературное утешение для нас ?

Давайте вернёмся в будущее – если оно существует. Есть ли на самом деле шанс на примирение, или это просто красивый финал фильма, который никогда не закончится ?

Кстати, о присягах: некоторые представляли себе «ползание на четвереньках». Вот где им место! И я скажу одно об абхазах: никто не может превзойти этих людей в их духовной силе.

Моё желание ? Я хочу, чтобы этнические абхазы жили на побережье Абхазии, в процветающем и счастливом регионе. Я хочу, чтобы там построили университет, куда студенты со всего мира приезжали изучать Кавказ. И, может быть, когда эти молодые люди спросят нас: «Почему вы убивали друг друга ?», нам придётся сказать правду. И эта правда может стать первым шагом к примирению.

Однако, может быть, этот университет – всего лишь плод моего воображения, как «Голубые цветы» Кортасара ? Может быть, мы просто любим придумывать красивые концовки, чтобы заполнить пустоту настоящего ?

 -Учитывая все это, каков ваш план решения грузино-абхазской проблемы ?

-В процессе трансформации конфликта крайне важно установить прямую связь между субъектами, непосредственно участвовавшими в вооруженном противостоянии. Именно эти люди должны найти внутренние ресурсы и волю для закладки фундамента диалога, даже если первоначально он будет проходить на нейтральной территории и в неформальной обстановке. Такие встречи позволят нам преодолеть психологические барьеры и начать прямой диалог между противоборствующими сторонами без какого-либо посредничества в переводе.

Кроме того, было бы прагматично обсудить подобный формат в таких местах, как, например, Дагомис. Проведение диалога на территории Российской Федерации даст ощущение вовлеченности Москвы и ее «участия» в мирном процессе, что важно, учитывая региональный геополитический баланс. Этот формат создаст стабильную платформу для построения долгосрочной архитектуры мира.

Прямые комбатанты должны проложить путь к примирению – это психологически и политически достаточно сильный аргумент. Кто знает цену войны, тот лучше всех знает цену мира.

Иракли Кереселидзе

 ,,GEO NEWS”