ექსკლუზივი : ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიის თავმჯდომარე მამუკა ნოზაძის დახვეწილი პროფესიონალიზმი – ,,მეორადი ტროლის” ცილისწამების პირისპირ ?
ადვოკატთა ასოციაციის გამორჩეულ წევრებზე თავდასხმის მორიგი ტალღა – რეპუტაციის შელახვის მცდელობა და იაფფასიანი შავი პიარის მორიგი ეპიზოდი ?
საქართველოს ადვოკატთა ასოციაცია და მისი გამორჩეული წევრები არაერთხელ გამხდარან მიზანმიმართული დისკრედიტაციისა და ცილისწამებლური კამპანიების სამიზნე. საზოგადოებისთვის ცნობილ იურისტებსა და უფლებადამცველებზე თავდასხმა ხშირად ატარებს აშკარად პროვოკაციულ ხასიათს, რომლის მთავარი მიზანიც პროფესიონალთა რეპუტაციის შელახვა, საზოგადოებრივი ნდობის შერყევა და იმ ინსტიტუტების ავტორიტეტის დაზიანებაა, რომლებიც კანონის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებების დაცვის სამსახურში დგანან.
ამგვარი კამპანიები განსაკუთრებით სახიფათოა მაშინ, როდესაც მათი სამიზნე, არა მხოლოდ კონკრეტული პიროვნება, არამედ მთლიანად პროფესიული წრე და მისი საზოგადოებრივი ავტორიტეტი ხდება. ასეთ დროს საქმე აღარ გვაქვს მხოლოდ პირად დაპირისპირებასთან ან მწვავე პოლემიკასთან, დღის წესრიგში დგება გაცილებით მნიშვნელოვანი საკითხი :
სად გადის ზღვარი თავისუფალ კრიტიკასა და ადამიანის პროფესიული ღირსების მიზანმიმართულ შელახვას შორის ?
ამჯერად მსგავსი დაპირისპირების ცენტრში აღმოჩნდა საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიის თავმჯდომარე, ადვოკატი მამუკა ნოზაძე – პირი, რომლის თანამდებობაც განსაკუთრებულ პროფესიულ პასუხისმგებლობასა და ეთიკური სტანდარტების დაცვის ვალდებულებას უკავშირდება.
პერმანენტული თავდასხმა და უსაფუძვლო ბრალდებები :
ბოლო რამდენიმე დღეა, სოციალურ ქსელებსა და მედიასივრცეში აქტიურად ვრცელდება მამუკა ნოზაძის მისამართით გამოთქმული ბრალდებები და ნეგატიური შეფასებები. აღნიშნული ვითარება აჩენს კითხვებს იმ მეთოდების, მიზნებისა და შესაძლო შედეგების შესახებ, რომლებითაც კონკრეტული პირების პროფესიული რეპუტაციის წინააღმდეგ წარმოებული კამპანიები ხორციელდება.
ამ მიზანმიმართული „შავ-პარასკევის“ ტიპის კამპანიის უკან, წარმოდგენილი ინფორმაციის თანახმად, ირაკლი ჯანყარაშვილის შემკვეთი დგას, რომელიც პერმანენტულად ცდილობს ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიის თავმჯდომარის გაკრიტიკებასა და მის წინააღმდეგ სხვადასხვა ბრალდებების გავრცელებას.
ჩვენი ძალოვანი წყაროს ინფორმაციით, დამკვეთად მაია და ფატმან კვარაცხელიები სახელდებიან. საგულისხმოა, რომ ფატმან კვარაცხელია საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრიც გახლავთ.
,,ადვოკატები, რომლებიც გადაცდომას ჩადიან, ცდილობენ ეთიკის კომისიაზე ჯანყარაშვილისნაირი ,,მჯღაპნელების” ხელით ზემოქმედება მოახდინონ, რათა კომისია გაანეიტრალონ”,-გვიმტკიცებს წყარო.
როდესაც საჯარო სივრცეში კონკრეტული ადამიანის მიმართ ბრალდებები სისტემატურად მეორდება, აუცილებელია დაისვას მთავარი კითხვა :
არსებობს თუ არა ამ განცხადებების უკან გადამოწმებული ფაქტები, სანდო მტკიცებულებები და ობიექტური საფუძველი, თუ საზოგადოება მხოლოდ ემოციური შეფასებებისა და რეპუტაციის დამაზიანებელი გზავნილების წინაშე დგას ?
სწორედ აქ გადის პრინციპული ზღვარი.
კრიტიკა დემოკრატიული საზოგადოების განუყოფელი ნაწილია, ხოლო ჟურნალისტური საქმიანობა და საჯარო დისკუსია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საზოგადოებრივი კონტროლის განხორციელებაში.
თუმცა, თავისუფალი გამოხატვა არ ნიშნავს პასუხისმგებლობისგან სრულ გათავისუფლებას და არც იმას, რომ ნებისმიერი ბრალდება მხოლოდ მისი ხმამაღლა გამეორების გამო სარწმუნო ფაქტად უნდა იქცეს.
ადამიანის მიმართ გამოთქმული ბრალდება ჯერ კიდევ არ არის დადასტურებული ფაქტი. მისი სიმძიმე ვერ ჩაანაცვლებს მტკიცებულებას, ხოლო ბრალდების გამეორება ვერ აქცევს მას ავტომატურად ჭეშმარიტებად.
სწორედ ამიტომ, მამუკა ნოზაძის მიმართ გავრცელებული განცხადებები უნდა შეფასდეს კონკრეტული ფაქტების, მტკიცებულებებისა და სამართლებრივი სტანდარტების საფუძველზე და არა იმ ემოციური ფონის მიხედვით, რომლის შექმნასაც საჯარო დაპირისპირების მონაწილეები ცდილობენ.
პროფესიული თავდაჭერილობა ხმაურისა და პროვოკაციის ფონზე :
განსაკუთრებით საყურადღებოა, ის სიმშვიდე და პროფესიული თავდაჭერილობა, რომლითაც მამუკა ნოზაძე ამ დაპირისპირებას ხვდება. წარმოდგენილი შეფასებით, იგი არ შედის მუდმივი საპასუხო თავდასხმების რეჟიმში და არ ცდილობს, თითოეულ პროვოკაციას იმავე ტონით უპასუხოს. ეს ზუსტად ის გზაა, რასაც ასე გამოყავს წყობილებიდან ცნობილი ,,ანონიმშიკი” და ,,მჩხიბავი” ირაკლი ჯანყარაშვილი.
ასეთი მიდგომა შეიძლება პროფესიული პასუხისმგებლობის მნიშვნელოვან გამოხატულებად იქნეს აღქმული.
მართლაც, იურისტისთვის, რომლის საქმიანობაც არგუმენტაციას, სამართლებრივ ანალიზსა და კონფლიქტების მოწესრიგებას უკავშირდება, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ემოციური ზეწოლის პირობებში ფაქტებისა და შეფასებების ერთმანეთისგან გამიჯვნის უნარი.
თუმცა, პროფესიული სიმშვიდე არ უნდა გავიგოთ, როგორც კრიტიკისგან თავისუფლების მოთხოვნა. არც ერთი თანამდებობა და არც ერთი პროფესიული რეპუტაცია არ გამორიცხავს საზოგადოებრივი კონტროლის აუცილებლობას. განსხვავება ისაა, რომ კეთილსინდისიერი კრიტიკა კონკრეტულ ქმედებებსა და ფაქტებს უნდა ეფუძნებოდეს, ხოლო მძიმე ბრალდებებს სათანადო დასაბუთება სჭირდება.
სწორედ ამ პრინციპის დაცვა აძლევს საზოგადოებას შესაძლებლობას, ერთმანეთისგან განასხვაოს საქმიანი პოლემიკა, დასაბუთებული ჟურნალისტური გამოძიება და პიროვნული თავდასხმა.
როდესაც დაპირისპირების ერთ-ერთი მონაწილე არგუმენტების ნაცვლად ჭორაობას და შეურაცხმყოფელ ეპითეტებს ირჩევს, საზოგადოებას ბუნებრივად უჩნდება კითხვა :
ემსახურება ეს ფორმა სიმართლის დადგენას თუ მხოლოდ დაპირისპირების გამწვავებას ?
შეკვეთილი დისკრედიტაციის იაფფასიანი სქემა – სად მთავრდება კრიტიკა და იწყება რეპუტაციით ვაჭრობა ?
საზოგადოებისთვის ცნობილი ადამიანების წინააღმდეგ მიმართული კამპანიების შეფასებისას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება, არა მხოლოდ გავრცელებული განცხადებების შინაარსს, არამედ მათი გავრცელების მეთოდებსაც.
საზოგადოებრივი ინტერესის დაცვა, ჟურნალისტური გამოძიება და პროფესიული კრიტიკა მოითხოვს ფაქტების გადამოწმებას, წყაროების სანდოობის შეფასებას, მეორე მხარის პოზიციის მოსმენასა და დასკვნების მტკიცებულებებთან შესაბამისობას. როდესაც ეს სტანდარტები უგულებელყოფილია, ჩნდება საფუძველი, დაისვას კითხვა, ხომ არ იცვლება საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხების განხილვა პიროვნული დისკრედიტაციის მცდელობით.
სწორედ ამ კონტექსტშია წარმოდგენილი ირაკლი ჯანყარაშვილის საქმიანობის მიმართ გამოთქმული კრიტიკა.
ჩვენი შეფასებით, მისი მოქმედებები ობიექტურ კრიტიკასა და ჟურნალისტური საქმიანობის პრინციპებს კი არ შეესაბამება, არამედ იაფფასიანი შავი პიარის ნიშნებს ატარებს.
ეს მძიმე შეფასებაა და მისი საბოლოო დასაბუთება კონკრეტული მასალების, განცხადებებისა და სხვა გადამოწმებადი მტკიცებულებების შესწავლას საჭიროებს.
თუმცა, თავად პრობლემა, რომელსაც სტატია აყენებს, გაცილებით ფართოა :
შეიძლება თუ არა ადამიანის პროფესიული რეპუტაცია იქცეს მიზანში ამოღებულ ობიექტად ისე, რომ საზოგადოებამ ვეღარ გაარჩიოს ფაქტი, ვარაუდი, პირადი შეფასება და დაუსაბუთებელი ბრალდება ?
საგულისხმოა კიდევ ერთი გარემოება, რომელიც ჩვენთვის მოწოდებულ ინფორმაციაშია მითითებული :
,,ჯანყარაშვილი სხვადასხვა პოტენციურ „კლიენტს“ სთავაზობს საზოგადოებაში ცნობილი და პატივსაცემი ადამიანების დისკრედიტაციას, ლანძღვასა და შეურაცხმყოფელი შინაარსის გავრცელებას, რაშიც საფასურად 50 დან 100 ლარამდე ითხოვს”,-გვეუბნება ჩვენი კონფიდენციალური წყარო.
თუ ეს ინფორმაცია დოკუმენტურად დასტურდება, იგი მხოლოდ კონკრეტული პირის ქცევის შეფასების საკითხი აღარ იქნება. დღის წესრიგში დადგება უფრო მნიშვნელოვანი პრობლემა – რამდენად შეიძლება საჯარო სივრცის გამოყენება პირადი ანგარიშსწორების, რეპუტაციული ზეწოლის ან სხვა პირების ინტერესების სასარგებლოდ მიზანმიმართული საინფორმაციო შეტევებისთვის.
ამასთან, ასეთი ბრალდების დასადასტურებლად აუცილებელია კონკრეტული მტკიცებულებების წარმოდგენა : შესაბამისი მიმოწერა, შეთავაზების შინაარსი, გადახდის დამადასტურებელი ინფორმაცია ან სხვა სანდო მასალა. მხოლოდ მტკიცების გამეორება საკმარისი არ არის.
50 ან 100 ლარი, როდესაც რეპუტაციის ფასი დაპირისპირების მთავარ კითხვად იქცევა :
ყველაზე მწვავე და, ამავე დროს, ყველაზე მძიმე შინაარსის მქონე გარემოება წყაროს მიერ დასახელებულ თანხებს უკავშირდება. მოწოდებული ინფორმაციის თანახმად, საუბარია 50 ან 100 ლარზე, რომელიც ასეთი „მომსახურების“ სანაცვლოდ მოითხოვება.
თუ ეს გარემოება დადასტურებული მტკიცებულებებით გამყარდება, საზოგადოებისთვის ბუნებრივად გაჩნდება კითხვა :
როგორ შეიძლება ადამიანის პროფესიული რეპუტაციის, მრავალწლიანი საქმიანობისა და საზოგადოებრივი ნდობის წინააღმდეგ მიმართული კამპანია რამდენიმე ათეული ლარის სანაცვლოდ ორგანიზდებოდეს ?
აქ საკითხი მხოლოდ თანხის ოდენობა არ არის. მთავარი პრობლემა თავად პრინციპია – თუ დადასტურდა, რომ ირაკლი ჯანყარაშვილი ანაზღაურების სანაცვლოდ შეგნებულად ავრცელებს ცრუ ინფორმაციას ან ორგანიზებას უწევს პიროვნების დისკრედიტაციას, ეს უკვე სერიოზულ კითხვებს წარმოშობს, როგორც პროფესიული ეთიკის, ისე კონკრეტული გარემოებების მიხედვით შესაძლო სამართლებრივი პასუხისმგებლობის შესახებ.
ადამიანის ღირსება ფასით არ იზომება. მისი პროფესიული სახელი ვერ უნდა იქცეს ვაჭრობის საგნად, ხოლო საზოგადოებრივი აზრის მანიპულირება – იაფფასიან მომსახურებად.
სწორედ ამიტომ, 50-ლარიანი ან 100-ლარიანი შეკვეთის შესახებ მტკიცება, თუკი, ის მტკიცებულებებით დადასტურდება, შესაძლოა, გაცილებით ფართო პრობლემის სიმბოლოდ იქცეს : პრობლემისა, როდესაც ინფორმაციის გავრცელება სიმართლის ძიების ნაცვლად, კონკრეტული პირის დაზიანების ინსტრუმენტად გამოიყენება.
მაგრამ აქაც აუცილებელია ერთი პრინციპის დაცვა : ბრალდების სიმწვავე მის სისწორეს თავისთავად არ ადასტურებს. თუ არსებობს შესაბამისი მასალები, მათი გადამოწმება და საზოგადოებისთვის კანონიერ ფარგლებში გაცნობა ბევრად უფრო დამაჯერებელი გზაა, ვიდრე მხოლოდ ემოციური შეფასებებით შემოფარგვლა.
რატომ არის ეს საკითხი მნიშვნელოვანი ადვოკატთა ასოციაციისთვის ?
ადვოკატის პროფესიული რეპუტაცია მხოლოდ პირადი ავტორიტეტის საკითხი არ არის.
ადვოკატის საქმიანობა უკავშირდება მოქალაქეთა უფლებების დაცვას, სამართლებრივ დახმარებასა და მართლმსაჯულების პროცესში პროფესიულ მონაწილეობას. შესაბამისად, ადვოკატის მიმართ საჯარო ბრალდებებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს, როგორც კონკრეტული პირის მიმართ საზოგადოებრივ დამოკიდებულებაზე, ისე უფრო ფართო პროფესიულ გარემოზე.
ეს გარემოება არც იმას ნიშნავს, რომ ადვოკატები კრიტიკისგან დაცულნი უნდა იყვნენ, და არც იმას, რომ პროფესიული სტატუსი ვინმესთვის განსაკუთრებულ პრივილეგიას ქმნის. პირიქით, სამართლებრივი პროფესიისადმი ნდობა მოითხოვს, რომ ყველა მხარე ერთსა და იმავე პრინციპებს დაემორჩილოს.
თუ ადვოკატის მიმართ არსებობს დასაბუთებული პრეტენზია, მას უნდა გაეცეს პასუხი ფაქტებითა და შესაბამისი პროცედურებით. თუ ვრცელდება მძიმე ბრალდება, ის უნდა გადამოწმდეს. ხოლო თუ კონკრეტული განცხადება ცრუ აღმოჩნდება, მისი ავტორის პასუხისმგებლობის საკითხი მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად უნდა შეფასდეს.
სწორედ ეს არის სამართლებრივი სახელმწიფოს ლოგიკა : არც პროფესიული სტატუსი უნდა იქცეს კრიტიკისგან თავის არიდების საშუალებად და არც საჯარო სივრცე დაუსაბუთებელი ბრალდებების გავრცელების პლატფორმად.
ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიის თავმჯდომარის მიმართ მიმდინარე დაპირისპირებაც ამ პრინციპების ჭრილში უნდა განვიხილოთ.
მთავარი არ არის, ვინ ვის მხარეს დგას ან ვის მიმართ აქვს პირადი სიმპათია. მთავარი ისაა, რა არის ფაქტი, რას ადასტურებს მტკიცებულება და სად იწყება პასუხისმგებლობა საჯაროდ გავრცელებული ინფორმაციისთვის.
ხმაური წარმავალია, ფაქტები კი გადამწყვეტი.
ადვოკატთა ასოციაციისა და მისი წევრების საქმიანობის შეფასებისას გადამწყვეტი უნდა იყოს პროფესიული სტანდარტი, კანონის უზენაესობა, სამართლიანობა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მსჯელობა.
იაფფასიანი შეურაცხყოფა, დაუსაბუთებელი ბრალდებები და რეპუტაციის შელახვის მცდელობები, თუ მათი არსებობა დადასტურდება, ვერ ჩაანაცვლებს სამართლებრივ არგუმენტს და ვერ შექმნის ჭეშმარიტების დამაჯერებელ სურათს. თუმცა, ამავე დროს, ვერც პროფესიული სტატუსი და ვერც წარსული დამსახურება ვერავის გაათავისუფლებს დასაბუთებულ კითხვებზე პასუხის გაცემის ვალდებულებისგან.
საზოგადოებას აქვს უფლება, იცოდეს სიმართლე, მაგრამ ამ უფლების განხორციელება მოითხოვს არა ხმამაღალ ბრალდებებს, არამედ გადამოწმებულ ინფორმაციას, სანდო წყაროებსა და კეთილსინდისიერ შეფასებას.
მამუკა ნოზაძის მიმართ გავრცელებული განცხადებების შეფასებისას სწორედ ეს უნდა იყოს მთავარი კრიტერიუმი.
არ არსებობს კონკრეტული ფაქტები, ბრალდებები დაუსაბუთებელია და წარმოადგენს ჯანყარაშვილის ჭორაობას და მეტს არაფერს.
საბოლოოდ, ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვა კვლავ ღიად რჩება :
ემსახურება საჯარო დაპირისპირება სიმართლის დადგენას თუ კონკრეტული ადამიანის პროფესიული რეპუტაციის დაზიანებას ?
ამ კითხვაზე პასუხს ვერც შეურაცხმყოფელი ეპითეტები გასცემს, ვერც ხმაურიანი პოსტები და ვერც ბრალდებების უსასრულო გამეორება. პასუხი უნდა გასცეს ფაქტებმა.
რადგან სამართლებრივი სახელმწიფოსთვის მთავარი პრინციპი უცვლელია :
კრიტიკა დასაშვებია, კითხვების დასმა აუცილებელია, მაგრამ ცრუ ბრალდება ფაქტად ვერ იქცევა მხოლოდ იმიტომ, რომ ის ხმამაღლა და მრავალჯერ გავრცელდა.
( გაგრძელება იქნება )
ირაკლი კერესელიძე, ქეთი ხომერიკი
,,GEO NEWS”
