ექსკლუზივი – ალექსანდრე გვარიშვილი : ,,შერიგება, როგორც გადარჩენის ერთადერთი გზა”
ექსკლუზიური ინტერვიუ ალექსანდრე ( ბაკუნა ) გვარიშვილთან.
აფხაზეთის კონფლიქტი საქართველოს უახლესი ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე მტკივნეული ტრაგედიაა, ჭრილობა, რომელიც ათწლეულების შემდეგაც არ შეხორცებულა. ეს არ არის მხოლოდ ტერიტორიული დავა – ეს არის ადამიანური დრამა – დაკარგული სახლები, გაწყვეტილი კავშირები, ნდობის ნგრევა და თაობების მიერ გადატანილი ტკივილი.
ამ ფონზე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ადამიანების ხმა, ვისთვისაც ეს თემა მხოლოდ ისტორიული ნარატივი არ არის. ალექსანდრე ( ბაკუნა ) გვარიშვილი სწორედ ასეთ ადამიანთა შორისაა – ადამიანი, რომლის ცხოვრების გზა ერთმანეთთან აერთიანებს ომის გამოცდილებას, აკადემიურ ცოდნასა და მრავალმხრივ საზოგადოებრივ საქმიანობას.
ალექსანდრე გვარიშვილი ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ასაკში გახდა აფხაზეთის ომის მონაწილე. წლების შემდეგ მან ლონდონში სტრატეგიული კვლევების მიმართულებით დაიცვა დისერტაცია, რომლის მთავარი თემა სწორედ კონფლიქტოლოგია იყო.
მან საკუთარი გამოცდილება თეორიულ ანალიზად გარდაქმნა. თუმცა მისი ხედვა მხოლოდ აკადემიური ჩარჩოებით არ შემოიფარგლება – მისი ოჯახური ისტორიაც თავად იქცევა დიალოგის სიმბოლოდ – სოხუმელი მეუღლე ( ელიჩკა ნადარეიშვილი ) , ნახევრად აფხაზური ფესვები და ორი სამყაროს შორის გადებული ხიდი.
ალექსანდრე, ცნობილი ქართველი ჟურნალისტის ნანა ჯაფარიძისა და გამორჩეული ქართველი სახელმწიფო მოღვაწის მამუკა გვარიშვილის შვილი გახლავთ. თავად ორი ქალიშვილი ჰყავს. კირა ჯერ სკოლის მოწაფეა, ხოლო ნანკა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ქართველი ბლოგერია და მის პოდკასტს, ,,მარტოობის თხუთმეტი წუთი”, ათასობით მნახველი ჰყავს.
ალექსანდრე გვარიშვილი ქართულ საზოგადოებაში ასევე ცნობილია როგორც წარმატებული ბიზნესმენი, რომელმაც მნიშვნელოვანი პროექტები განახორციელა როგორც სამშენებლო, ისე სოფლის მეურნეობის სფეროებში. ამასთან ერთად, ის აქტიურად უჭერს მხარს ქართულ კულტურას და წლების განმავლობაში მნიშვნელოვან წვლილს დებს საავტორო უფლებების დაცვის საქმეში.
მისი მრავალმხრივი გამოცდილება, როგორც ომის მონაწილის, მკვლევრისა და საზოგადოებრივად აქტიური ადამიანის აფხაზეთის თემაზე მის ხედვას განსაკუთრებულ სიღრმესა და მნიშვნელობას ანიჭებს.
-ბატონო ალექსანდრე, წლების გადასახედიდან როგორ აფასებთ 1990-იანი წლების დასაწყისის მოვლენებს და აფხაზეთში შეიარაღებული ძალების შესვლას ?
( ალექსანდრე გვარიშვილი ამ კითხვაზე პასუხისას განსაკუთრებულად ფრთხილი და ამავე დროს გულწრფელია. მის სიტყვებში იგრძნობა როგორც მებრძოლის გამოცდილება, ისე ანალიტიკოსის სიღრმე ) .
-ჩემი პერსპექტივიდან რომ ვთქვა, ეს პროცესები, ალბათ, გარდაუვალი იყო, რადგან გარედან კარგად დაგეგმილ და თავსმოხვეულ პროვოკაციას წარმოადგენდა. თუმცა, დღევანდელი გადასახედიდან ცალსახაა : 1992 წლის ზაფხულში აფხაზეთში შეიარაღებული ძალებით შესვლა შეცდომა იყო. ფაქტობრივად, ეს იყო სამოქალაქო ომი, სამოქალაქო ომი კი ყოველთვის ტრაგედიაა.
დღეს რუსი გადამდგარი გენერლები ინტერვიუებში აღარც მალავენ, რომ ეს მათი პროვოკაცია იყო. ვლადისლავ არძინბა კი თავიდან ბოლომდე მართული ფიგურა გახლდათ – „მოსკოველი ბიჭი“, რომელიც მენტალიტეტით შორს იყო რეალური აფხაზური ინტერესებისგან.
ჩემი შეფასებით, ყველაზე მძიმე ის არის, რომ იმ წლებში ემოციამ, შიშმა და არასწორმა სტრატეგიულმა გათვლებმა ისტორიული პროცესები ტრაგიკულ გზაზე დააყენა. შეცდომების აღიარება სისუსტე კი არა, სიმწიფეა და მხოლოდ ამ გზით არის შესაძლებელი მომავლის აშენება.
-თქვენი აზრით, რა არის მთავარი დაბრკოლება დღეს ქართველებსა და აფხაზებს შორის ურთიერთობის აღდგენის გზაზე ?
( ალექსანდრე გვარიშვილი აქ ერთ მთავარ სიტყვას ასახელებს – ნდობა ) .
–მთავარი პრობლემა ნდობის არ არსებობა და შიშია. დღევანდელი მოცემულობით, აფხაზებს ჩვენი ეშინიათ და არ გვენდობიან, აქ შეიძლება პარალელი გავავლოთ იმაზე, თუ როგორ არ ვენდობით ჩვენ რუსეთს. ამ დამოკიდებულების მოსახსნელად აუცილებელია ძალაუფლების რეალური გაზიარება.
გარდა ამისა, არსებობს ქონებრივი საკითხის მძიმე რეალობა. იმ გაჭირვების გამო, რაც იქ სუფევდა, ბევრი ქართველის ქონება მიითვისეს. დღეს იქ ის ხალხი ცხოვრობს, ვინც იმ სახლებში დაიბადა და შვილები გაზარდა. უნდა გვესმოდეს, როგორ აღიქვამენ ისინი მოთხოვნას იმ ქონების დათმობაზე, რომელიც მათთვის ერთადერთი მშობლიური გარემოა. თუ ქართველები მხოლოდ სამართლებრივ ან ისტორიულ არგუმენტებზე ვიდგებით, მაგრამ ადამიანურ განზომილებას ვერ დავინახავთ, შეთანხმება ვერასდროს მოხდება. კონფლიქტების მოგვარება იწყება მაშინ, როცა ორივე მხარე ერთმანეთის შიშს აღიარებს.
-სად ხედავთ გამოსავალს და რამდენად მნიშვნელოვანია ამ პროცესში „სახალხო დიპლომატია” ?
-გამოსავალი ყოველთვის არსებობს, მაგრამ აფხაზური მიწის დაბრუნებაზე ფიქრს ადამიანების გარეშე პერსპექტივა არ აქვს. თუ თანაცხოვრებაზე ვსაუბრობთ, უნდა გავიაზროთ, რომ გულწრფელად უნდა შევრიგდეთ. სხვაგვარად რა გზა გვაქვს… ყველას დახოცვა ? ეს ხომ წარმოუდგენელი და დაუშვებელია.
პრობლემის მოგვარება გამორიცხულია სახალხო დიპლომატიის გარეშე. ურთიერთობა უნდა გაიხსნას ყველა დონეზე.
მე პირადად ძალიან განვიცდი აფხაზების პერსპექტივას, თუ ჩვენ არ შევრიგდებით, რუსეთის გვერდით მათ გადაჯიშება და გაქრობა ელით. თუ ეს მოხდა, ეს უპირველესად ჩვენი, ქართველების პასუხისმგებლობა იქნება.
ჩემთვის ,,სახალხო დიპლომატია“ არ არის მხოლოდ ლამაზი ტერმინი, ეს არის ყოველდღიური ურთიერთობების ქსელი : ოჯახები, კულტურა, განათლება, ახალგაზრდები, საერთო პროექტები.
ჩემი აზრით, პოლიტიკოსები შეიძლება შეთანხმდნენ ან ვერ შეთანხმდნენ, მაგრამ ხალხებს შორის კავშირი არის ის საძირკველი, რომელზეც მშვიდობა დგას.
-თქვენ ახსენეთ ძალაუფლების გაზიარება კონკრეტულად რა მოდელი შეიძლება გახდეს თანაცხოვრების გარანტია ?
–საუბარი უნდა იყოს არა იმაზე, რომ ჩვენ დავბრუნდეთ აფხაზეთში, არამედ იმაზე, რომ აფხაზები დაბრუნდნენ საქართველოში და ჰქონდეთ აქ საკუთარი ადგილი. მათ უნდა ჰქონდეთ გარანტირებული, ქმედითი ადგილები როგორც საქართველოს პარლამენტში, ისე სახელისუფლებო ვერტიკალში.
ეს არ უნდა იყოს სიმბოლური წარმომადგენლობა. მათ უნდა იგრძნონ თავი უსაფრთხოდ და კომფორტულად საქართველოს შემადგენლობაში. მხოლოდ ქართველების კეთილ ნებაზე დაყრდნობით ისინი ნაბიჯს არ გადმოდგამენ – მათ სჭირდებათ რეალური ბერკეტები, რათა საკუთარი უსაფრთხოების გარანტიები თავადვე მართონ.
ჩემი ხედვა ეფუძნება თანამედროვე კონფლიქტოლოგიას, თანაცხოვრება მაშინ ხდება მდგრადი, როცა არც ერთ მხარეს არ აქვს განცდა, რომ ის მეორის მოწყალებაზეა დამოკიდებული. თანასწორობა და რეალური მონაწილეობა არის ერთადერთი ფორმულა, რომელიც ნდობას აღადგენს.
-რუსეთის ფაქტორი ამ კონფლიქტში გადამწყვეტია. როგორ უნდა ვაწარმოოთ დიალოგი ამ მიმართულებით ?
-რუსეთის ფაქტორი უმნიშვნელოვანესია და მის გარეშე პრობლემა ვერ გადაწყდება. ჩვენ განწირული ვართ ვიყოთ მათი მეზობლები, მეზობელთან ურთიერთობა კი ყოველთვის დასარეგულირებელია. აქ აუცილებელია კომპრომისის ხელოვნების ათვისება.
საჭიროა პირდაპირი საუბარი ყველა დონეზე, რაც დღემდე, ფაქტობრივად, არ მომხდარა.
ჩვენზე ამბობენ რუსულ გზას ადგანანო, მაგრამ ფაქტია, რომ არც რუსეთის საელჩო გვაქვს და არც დიპლომატიური ურთიერთობა.
თუმცა, ის, რომ დღეს მთავრობის პოლიტიკა არ არის აგრესიულად შემტევი და აცნობიერებენ თემის სიფაქიზეს, მე პირადად მომწონს.
სახელმწიფოებს შორის ურთიერთობები მხოლოდ ემოციით ვერ იმართება. პრაგმატიზმი ხშირად უფრო ძლიერია, ვიდრე ხმამაღალი ლოზუნგები.
-დაბოლოს, რა მოხდება, თუ პროცესები კიდევ უფრო გაჭიანურდება ?
-თვალი უნდა გავუსწოროთ რეალობას. როგორც კი წავა ის თაობა, ვისაც აფხაზეთზე ცოცხალი მეხსიერება აქვს, ტერიტორიის დაკარგვა უფრო მძაფრ კონტურებს შეიძენს. ჩვენს შვილებსა და შვილიშვილებს აღარ ექნებათ ის პირდაპირი ბმა, რაც ჩვენ გვამოძრავებს.
მე ცოტა ხნის წინ ვნახე ინტერვიუები ჩვენი ასაკის აფხაზ მებრძოლებთან. მიუხედავად იმისა, რომ მათ არ ვიცნობ, გამიჩნდა სურვილი მათთან კომუნიკაციის, რადგან ისინიც ისევე აფასებენ რეალობას, როგორც ჩვენ.
ჩვენს შვილებზე ეს ტრაგედია აღარ უნდა გადავიდეს, ის ჩვენზე უნდა დასრულდეს. თუ დავიწყებთ ადამიანური ენით ლაპარაკს და შევთავაზებთ რეალურ უფლებებს, მჯერა, რომ შედეგს მოიტანს.
ალექსანდრე გვარიშვილის ინტერვიუ მხოლოდ ანალიზი არ არის, ეს არის თაობის მოწოდება. იმ თაობის, რომელმაც ომი საკუთარი თვალით ნახა, მეგობრები დაკარგა, სამშობლოს ტკივილი საკუთარ გულში ატარა და დღეს უკვე იცის, რომ გამარჯვება მხოლოდ ბრძოლის ველზე არ იზომება.
ნამდვილი გამარჯვება იწყება მაშინ, როცა ერი საკუთარ შეცდომებს აღიარებს, როცა მტრის სახეში ადამიანს ხედავს და როცა მომავლის სახელით რთულ, მაგრამ აუცილებელ დიალოგს იწყებს.
აფხაზეთის დაბრუნება მხოლოდ რუკაზე ხაზების გადატარება არ არის, ეს არის ნდობის, ადამიანური კავშირების და საერთო სახელმწიფოს იდეის აღდგენა.
და თუ ამ გზას არ გავივლით, შესაძლოა დავკარგოთ არა მხოლოდ ტერიტორია, არამედ ისტორიული შანსიც.
შერიგება დღეს აღარ არის არჩევანი – ეს არის გადარჩენის ერთადერთი გზა.
P.S. ფოტოკოლაჟი : ალექსანდრე გვარიშვილი ოჯახთან ერთად.
ირაკლი კერესელიძე
,,GEO NEWS”
