აფხაზეთი – ტრავმული წარსულიდან საერთო მომავლის ძიებამდე
აფხაზეთი თანამედროვე ქართული პოლიტიკური და ემოციური ცნობიერების ყველაზე მგრძნობიარე წერტილია. ეს არ არის მხოლოდ გეოპოლიტიკური დავა ან ტერიტორიული მთლიანობის საკითხი, ეს არის ცოცხალი ორგანიზმი, სადაც ერთმანეთს ადამიანური ტკივილი, ნაციონალური იდენტობები და მომავლის ბუნდოვანი, თუმცა იმედისმომცემი პერსპექტივები კვეთს.
ისტორიული მეხსიერება და მოუშუშებელი ტრავმა :
საუკუნეების განმავლობაში აფხაზეთი მრავალშრიანი კულტურული სინთეზის სიმბოლო იყო. თუმცა, საბჭოთა იმპერიის ნგრევამ და ეთნონაციონალისტურმა ტალღებმა ეს ჰარმონია ტრაგიკულ დაპირისპირებად აქცია.
1992-93 წლების ომი არ ყოფილა მხოლოდ სამხედრო კონფლიქტი – ეს იყო ჰუმანიტარული კატასტროფა, რომელმაც ათასობით ოჯახი გაყო და ათწლეულების განმავლობაში დატოვა „მოუშუშებელი ტკივილი“.
დღეს ჩვენ ვხედავთ ორ პარალელურ ნარატივს, რომლებიც ხშირად ერთმანეთს არ ემთხვევა. სწორედ ეს „სუბიექტური სიმართლეების“ ომია ის მთავარი კედელი, რომელიც მშვიდობიან ტრანსფორმაციას აფერხებს.
უნდობლობის ანატომია – რისი ეშინიათ მხარეებს ?
კონფლიქტის გულში არა პოლიტიკური დეკლარაციები, არამედ ეგზისტენციალური შიშები დგას. ნდობის დეფიციტი აქ ინსტიტუციურზე მეტად, ფსიქოლოგიურ დონეზეა.
ქართული პერსპექტივა :
მუდმივი შიში „საბოლოო დაკარგვის“, დევნილთა დაბრუნების ბუნდოვანი პერსპექტივა და განცდა, რომ დრო ოკუპაციის სასარგებლოდ მუშაობს.
აფხაზური პერსპექტივა :
იდენტობის გაქრობის შიში, უნდობლობა თბილისის, როგორც „დომინანტი ცენტრის“ მიმართ და ისტორიული მეხსიერება, რომელიც მათ ნებისმიერ ინტეგრაციულ შეთავაზებაში საფრთხეს აკითხებს.
ანალიზი :
სანამ ეს ორმხრივი შიში არ გარდაიქმნება უსაფრთხოების გარანტიებად, პოლიტიკური წინსვლა სტატიკური დარჩება.
სახალხო დიპლომატია – „ადამიანობა პოლიტიკის მიღმა“ :
მიუხედავად ოფიციალური ჩიხისა, ყველაზე იმედისმომცემი პროცესები მიკრო-დონეზე მიმდინარეობს.
ინდივიდუალური დიალოგები – ყოფილ მებრძოლებს, ახალგაზრდებსა და სამოქალაქო აქტივისტებს შორის, ნდობის აღდგენის ყველაზე ავთენტური გზაა.
ჰუმანიტარული ხიდები :
ჯანდაცვისა და განათლების პროგრამები, რომლებიც აფხაზეთის მოსახლეობისთვის თბილისს არა მტრულ მხარედ, არამედ შესაძლებლობების სივრცედ აქცევს.
პირადი კონტაქტები :
ომგამოვლილი ადამიანების უნარი, დასხდნენ და ისაუბრონ საერთო ტრაგედიაზე, არის ის ფუნდამენტი, რომელზეც მომავალში პოლიტიკური მშვიდობა უნდა დაშენდეს.
სახელმწიფოებრივი მიდგომა – პრაგმატიზმი და მოთმინება :
საქართველოს ხელისუფლების ბოლოდროინდელი პოლიტიკა აშკარად გადავიდა სტრატეგიული მოთმინების ფაზაში. კონფრონტაციული რიტორიკის ჩანაცვლება პრაგმატული ნაბიჯებით ( დეესკალაცია, ეკონომიკური ჩართულობა ) აჩვენებს, რომ თბილისს ესმის : კონფლიქტის გადაჭრა არა ძალაზე, არამედ მიმზიდველობაზე გადის.
ამ კონტექსტში განსაკუთრებულ როლს ასრულებენ ლიდერები, რომლებიც უშუალოდ დევნილთა თემიდან მოდიან. მაგალითად, დავით ფაცაციას მსგავსი ფიგურების საქმიანობა მნიშვნელოვანია იმით, რომ ისინი დევნილთა უფლებების დაცვას არა რადიკალიზმით, არამედ დიალოგის რესურსის ძიებით ახორციელებენ.
ეს არის მცდელობა, რომ დევნილი საზოგადოება იყოს არა წარსულის ტყვე, არამედ მომავლის მშენებელი.
გეოპოლიტიკური ლაბირინთი :
აფხაზეთი არ არის ვაკუუმში. ის არის გლობალური ინტერესების გადაკვეთის წერტილი.
რუსეთის ფაქტორი :
მუდმივი მცდელობა, რეგიონი საკუთარ გავლენის სფეროდ დასახოს.
დასავლეთის მხარდაჭერა :
აშშ-სა და ევროკავშირის ურყევი პოზიცია ტერიტორიული მთლიანობის მიმართ, რაც საქართველოს საერთაშორისო ლეგიტიმაციის გარანტიას აძლევს. თუმცა მხოლოდ დეკლარაციულია და სიმბოლურ ფორმას ატარებს.
დასკვნა :
შესაძლებლობების ჰორიზონტი :
აფხაზეთის საკითხში „გამარჯვებულისა“ და „დამარცხებულის“ ძიება მცდარი პარადიგმაა. რეალური გამოსავალი თანაარსებობის ახალი ფორმულის პოვნაშია.
დღევანდელი სიტუაცია გვაძლევს საფუძველს ფრთხილი ოპტიმიზმისთვის, როდესაც სახელმწიფო პოლიტიკა ხდება ჰუმანური, ხოლო საზოგადოებრივი დიალოგი – უფრო გულწრფელი, იქმნება სივრცე, სადაც ოდესღაც დანგრეული ხიდების აღდგენა შესაძლებელი ხდება.
აფხაზეთი საქართველოსთვის არა მხოლოდ წარსულის ტკივილი, არამედ მომავლის გამოცდაა, გამოცდა იმისა, თუ რამდენად შეგვიძლია ტრაგედიის ტრანსფორმაცია საერთო განვითარებად.
ირაკლი კერესელიძე, ქეთი ხომერიკი
,,GEO NEWS”
