
ექსკლუზივი : ორთაჭალის ციხის 2004 წლის საიდუმლო ანუ როგორ იქცა დაკავებული გამომძიებელი „სააკაშვილის უშიშროების“ აგენტად ?
,,GEO NEWS”-ის ჟურნალისტური გამოძიება :
2004 წელი – ვარდების რევოლუციის შემდგომი საქართველო. ქვეყანაში კორუფციასთან ბრძოლის ლოზუნგით დაწყებული პროცესები ძალაუფლების კონსოლიდაციისა და მკაცრი პოლიტიკური კონტროლის ფაზაში გადადის. სწორედ ამ პერიოდში ვითარდება ისტორია, რომლის მთავარი მოქმედი პირი მოგვიანებით ქართული პოლიტიკის ერთ-ერთ ცნობილ ფიგურად იქცევა.
ახალგაზრდა გამომძიებელი მამუკა მდინარაძე ქრთამის აღების ბრალდებით დააკავეს. ოფიციალური ბრალდების თანახმად, მას აჭარის ავტონომიის ყოფილი ლიდერის, ასლან აბაშიძის წარმომადგენლებისთვის აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის სანაცვლოდ 50 000 აშშ დოლარის აღებას ედავებოდნენ.
თუმცა, ამ ისტორიის ყველაზე საინტერესო და დღემდე კითხვების გამომწვევი ნაწილი მხოლოდ ბრალდების შინაარსი არ არის. მთავარი კითხვები უკავშირდება იმ რამდენიმე თვეს, რომელიც მდინარაძემ ორთაჭალის № 1 საპყრობილეში გაატარა :
რა მოხდა ციხის მე-6 სარეჟიმო კორპუსში, რატომ შეიცვალა მისი განთავსების პირობები და რა გარემოებებში გათავისუფლდა ის, ვისაც მძიმე ბრალდების გამო ხანგრძლივი პატიმრობა ემუქრებოდა ?
ჩვენი ძალოვანი წყაროს ვერსიის თანახმად, სწორედ ორთაჭალის ციხეში განვითარებულმა მოვლენებმა შეიძლება მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მდინარაძის შემდგომი კარიერული გზის განსაზღვრაში.
ღამე მე-6 კორპუსის მესამე სართული – ინციდენტი, რომელმაც ვითარება შეცვალა ?
აი, რას გვიყვება წყარო :
სამართალდამცავი სისტემის ყოფილი თანამშრომლების საპატიმროში განთავსება განსაკუთრებულ სიფრთხილეს მოითხოვდა. მათთვის ჩვეულებრივ პატიმრებთან ერთად ყოფნა დამატებით რისკებს ქმნიდა.
სწორედ ამიტომ მამუკა მდინარაძე ორთაჭალის № 1 საპყრობილის მე-6 სარეჟიმო კორპუსის მესამე სართულზე მოათავსეს, იმ კორპუსზე, სადაც იმ პერიოდში ყოფილი სამართალდამცავებისთვის განკუთვნილი საკნები მდებარეობდა.
თუმცა, როგორც პენიტენციური სისტემის ინფორმირებულ წყაროები ამბობენ, მისი იქ მოხვედრიდან პირველივე ღამეს ვითარება უკიდურესად დაიძაბა.
კორპუსში მომხდარ ინციდენტს, წყაროების თანახმად, პატიმართა არაფორმალურ იერარქიაში შესაძლოა მძიმე შედეგები მოჰყოლოდა. სიტუაციის შემდგომი ესკალაციის შემთხვევაში, რამდენიმე პატიმარს ე.წ. „პალაჟენიაზე“ აღმოჩენა და ციხის კრიმინალურ სუბკულტურაში ყველაზე დამამცირებელი სტატუსის ( ე.წ. „ქათმის“ ) მიღება ემუქრებოდა.
ეს უკვე აღარ იყო მხოლოდ ერთი დაკავებულის განთავსებასთან დაკავშირებული პრობლემა. ვითარება შეიძლებოდა ქცეულიყო კრიზისად, რომელიც საფრთხეს შეუქმნიდა, როგორც პატიმართა უსაფრთხოებას, ისე დაწესებულების შიდა კონტროლს.
მაგრამ რატომ აღმოჩნდა ეს ინციდენტი ასეთი მნიშვნელოვანი ? და რა გადაწყვეტილება მიიღეს იმ პირებმა, რომლებსაც ციხეში შექმნილი ვითარების მართვა ევალებოდათ ?
მესამე სართულიდან პირველზე – იზოლაცია, რომელიც კითხვებს აჩენს ?
ვითარების განმუხტვის ერთ-ერთ გზად მამუკა მდინარაძის სხვა საკანში გადაყვანა განიხილებოდა. თუმცა, წარმოდგენილი ვერსიის თანახმად, გადაწყვეტილება ჩვეულებრივი ადმინისტრაციული გადაადგილებით არ შემოიფარგლა.
მდინარაძე არც იმ პატიმრებთან გადაიყვანეს, რომლებთანაც არაფორმალური იერარქიის გამო მძიმე მდგომარეობა შეიძლებოდა შექმნოდათ, და არც საერთო კონტინგენტში განათავსეს. ის მე-6 სარეჟიმო კორპუსის პირველ სართულზე, იზოლირებულ, ცალკე საკანში გადაიყვანეს.
სწორედ ეს გარემოება აჩენს მთავარ კითხვას :
რატომ შეირჩა იზოლირებული საკანი და რა მიზანს ემსახურებოდა ასეთი გადაწყვეტილება ?
ოპერატიულ წყაროებზე მითითებული ვერსიის მიხედვით, იმ ეტაპზე ციხეში არსებული ვითარება შესაძლო ოპერატიულ ბერკეტად იქცა. მდინარაძის წინააღმდეგ არსებული ქრთამის აღების ბრალდება და მესამე სართულზე მომხდარ ინციდენტთან დაკავშირებული შესაძლო კომპრომატები, ამ ვერსიის თანახმად, მასზე ზემოქმედების საშუალებად შეიძლებოდა გამოყენებულიყო.
სწორედ აქ ჩნდება ამ ისტორიის ყველაზე მძიმე ბრალდება :
თითქოს იზოლირებულ საკანში ყოფნის პერიოდში, ზეწოლისა და შესაძლო კომპრომატების გამოყენებით, მდინარაძე უშიშროების სამსახურთან ფარულ თანამშრომლობაზე დაითანხმეს.
თუ ეს ვერსია დადასტურდებოდა, საქმე მხოლოდ პატიმრის გადაადგილებას აღარ შეეხებოდა. ის წარმოაჩენდა შესაძლო მექანიზმს, რომლის მეშვეობითაც სამართლებრივი დევნა და საპატიმროში შექმნილი მოწყვლადი მდგომარეობა ოპერატიული თანამშრომლობის მისაღწევად შეიძლებოდა გამოყენებულიყო.
ამ ეტაპზე, თუმცა, გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს იმის გარკვევას, არსებობს თუ არა ამ ვერსიის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მოწმეების ჩვენებები ან საარქივო მასალები.
50 000 დოლარის ბრალდებიდან რამდენიმე თვეში გათავისუფლებამდე ?
მომდევნო ეპიზოდი ამ ისტორიის კიდევ ერთ მთავარ კითხვას უკავშირდება.
მამუკა მდინარაძე, რომელსაც ოფიციალური ბრალდების თანახმად, 50 000 აშშ დოლარის ქრთამის აღებას ედავებოდნენ, საპყრობილეში მხოლოდ რამდენიმე თვე დარჩა. წარმოდგენილი ვერსიის მიხედვით, მისი გათავისუფლება მშვიდად, ფართო საჯარო განხილვის გარეშე მოხდა.
რა საფუძვლით შეიცვალა მისი სამართლებრივი მდგომარეობა ? რა საპროცესო გადაწყვეტილებები იქნა მიღებული? დასრულდა თუ არა საქმე გამამართლებელი გადაწყვეტილებით, შეწყდა თუ არა სისხლისსამართლებრივი დევნა ან არსებობდა თუ არა გათავისუფლების სხვა სამართლებრივი საფუძველი ?
ამ კითხვებზე პასუხის გარეშე გათავისუფლების გარემოებები სრულად გარკვეულად ვერ ჩაითვლება. სწორედ ამიტომ განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს იმდროინდელი სასამართლო და საგამოძიებო დოკუმენტების მოძიება, აგრეთვე იმ პირთა ჩვენებები, რომლებსაც საქმისა და საპატიმროს შიდა ვითარების შესახებ უშუალო ინფორმაცია შეიძლება ჰქონდეთ.
თუმცა, შეთავაზებული ვერსიის ავტორებისთვის სწორედ გათავისუფლების დრო და მანამდე ციხეში განვითარებული მოვლენების თანმიმდევრობა წარმოადგენს იმ გარემოებებს, რომლებიც დამატებით კითხვებს აჩენს.
ციხის ეპიზოდი და პოლიტიკური კარიერის დასაწყისი – დამთხვევა თუ კავშირი ?
მამუკა მდინარაძის შემდგომი კარიერული და პოლიტიკური ტრანსფორმაციის ფონზე, 2004 წლის ისტორია განსაკუთრებულ ინტერესს იძენს. შეიძლებოდა თუ არა იმდროინდელ საპატიმრო გარემოებებს მისი შემდგომი გზის განსაზღვრაში რაიმე როლი შეესრულებინა ? არსებობდა თუ არა კავშირი მის წინააღმდეგ წაყენებულ ბრალდებას, ციხეში გადაყვანას, შესაძლო ფარულ თანამშრომლობასა და გათავისუფლებას შორის ?
ეს კითხვები პასუხს მოითხოვს, თუმცა მათი დასმა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ სავარაუდო კავშირი უკვე დადასტურებულია.
წარმოდგენილი ვერსია ამტკიცებს, რომ ორთაჭალის ციხეში განვითარებული მოვლენები შესაძლოა ყოფილიყო არა უბრალოდ საპატიმრო ინციდენტი, არამედ უფრო ფართო ოპერატიული პროცესის ნაწილი – პროცესი, რომელმაც მოგვიანებით მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურის კარიერულ ტრაექტორიაზე გავლენა მოახდინა.
ამ მტკიცების დასადასტურებლად აუცილებელია პირველ წყაროების შესწავლა :
2004 წლის სისხლის სამართლის საქმის მასალები, დაკავებისა და გათავისუფლების შესახებ საპროცესო დოკუმენტები, პენიტენციური დაწესებულების ჩანაწერები და იმდროინდელი უშიშროების სამსახურის შესაძლო საარქივო მასალები.
გამოძიების მთავარი კითხვები :
-რა სამართლებრივი საფუძვლით დააკავეს მამუკა მდინარაძე და როგორ განვითარდა მის წინააღმდეგ სისხლისსამართლებრივი დევნა ?
-რა მოხდა ორთაჭალის № 1 საპყრობილის მე-6 კორპუსის მესამე სართულზე მისი განთავსების პირველ ღამეს ?
-რატომ გადაიყვანეს ის პირველ სართულზე, იზოლირებულ საკანში ?
-არსებობს თუ არა მტკიცებულება, რომ მასზე ზეწოლა განხორციელდა ან უშიშროების სამსახურთან ფარულ თანამშრომლობაზე დაითანხმეს ?
-რა სამართლებრივი საფუძვლით გათავისუფლდა ის რამდენიმე თვეში ?
-არსებობს თუ არა დოკუმენტური ან სხვა სანდო მტკიცებულება, რომელიც ამ მოვლენებს მის შემდგომ კარიერულ და პოლიტიკურ საქმიანობას დაუკავშირებს ?
ორთაჭალის ციხის 2004 წლის ისტორია პასუხგაუცემელი კითხვების ერთობლიობად რჩება. თუ აღწერილი გარემოებები დოკუმენტურად დადასტურდება, საქმე შესაძლოა, გასცდეს ერთი დაკავებულის პირად ისტორიას და მნიშვნელოვანი გახდეს იმდროინდელი სამართალდამცავი და უშიშროების სისტემის მუშაობის შესაფასებლად.
მაგრამ ამ ისტორიის საბოლოო შეფასება ვარაუდებზე კი არა, დოკუმენტებზე, გადამოწმებულ ჩვენებებსა და ფაქტების თანმიმდევრულ რეკონსტრუქციაზე უნდა დაეფუძნოს.
შენიშვნა : ტექსტში აღწერილი შესაძლო ფარული თანამშრომლობა, ზეწოლა და მოვლენებს შორის სავარაუდო კავშირი დამოუკიდებლად დადასტურებულ ფაქტებად არ უნდა იქნეს წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულებების გარეშე. გამოძიების ჟურნალისტური ღირებულება სწორედ ამ კითხვებზე სანდო პასუხების მოძიებაშია.
ქეთი ხომერიკი
,,GEO NEWS”





